اثر نیتریک اسید بر فلزات

اثر نیتریک اسید بر فلزات

اثر نیتریک اسید بر فلزات:

نیتریک اسید HNO3 یک اسید بسیار قوی و همچنین اکسید کننده قوی است.
اما چرا نیتریک اسید اکسید کننده ی قوی است؟
همان طور که در اپلیکیشن اکسایش کاهش توضیح داده شده اگر در ترکیبی یکی از عناصر موجود در ترکیب به بالاترین درجه ی اکسایش خود رسیده باشد این ترکیب اکسید کننده است. (بالاترین درجه ی اکسایش برای یک عنصر برابر شماره ی گروه آن می باشد)
همان طور که می دانیم درجه ی اکسایش نیتروژن در نیتریک اسید ۵+ است و به همین دلیل نیتریک اسید یک اکسید کننده قوی است.

نیتریک اسید بر همه ی فلزات به جز طلا و پلاتین اثر می کند (تیزآب* بر طلا و پلاتین هم اثر می کند) و بسته به غلظت اسید و طبیعت فلز( این که آن فلز در سری الکتروشیمیایی بالای هیدروژن باشد یا پایین آن) گاز های H2 (اگر فلز بالای هیدروژن باشد) و یا NO، NO2 و یا آمونیم نیترات NH4NO3 می دهد.

۱- اسید رقیق با فلزات بالای هیدروژن در سری الکتروشیمیایی، نمک و هیدروژن می دهد



Mg + 2HNO3 → Mg(NO3)2 + H2 (منیزیم نیترات)
Mn + 2HNO3 → Mn(NO3)2 + H2 (منگنز نیترات)
Zn + 2HNO3 → Zn(NO3)2 + H2 (روی نیترات)


دقت کنید در واکنش های بالا هیدروژن اکسید کننده است.

۲- اسید رقیق با فلزات پایین هیدروژن در سری الکتروشیمیایی گاز NO می دهد


۳Ag + 4HNO3 → ۳AgNO3 + NO + 2H2O (نقره نیترات)
۳Cu + 8HNO3 → ۳Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O (مس نیترات)
Fe + 4HNO3 → Fe(NO3)3 + NO + 2H2O (آهن نیترات)


۳- نیتریک اسید غلیظ با فلزات گاز NO2 می دهد.


Cu + 4HNO3 → Cu(NO3)2 + 2NO2 + 2H2O

اما برخی از فلزات مانند آهن، آلومینیم و کروم بی اثر است.( اثر رویینگی یا پاسیو شدن** )

۴- اسید بسیار رقیق بر فلزات زیر هیدروژن کم و بیش اثر کرده و نیترات آمونیم می دهد.



۴Sn + 10HNO3 → ۴Sn(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O
۴Fe + 10HNO3 → ۴Fe(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O

*تیزآب سلطانی
مخلوطی به نسبت سه مولکول HCl و یک مولکول HNO3 که به عالت ایجاد کلر نوزاد(اتمی) بر طلا و پلاتین اثر می کند.



۳HCl + HNO3 → ۲H2O + NO + 3Cl
۳Cl + Au → AuCl3
که با جمع دو واکنش بالا داریم
۳HCl + HNO3 + Au → AuCl3 + 2H2O + NO

**اثر رویینگی یا پاسیو شدن:
شامل ایجاد یک لایه ی بیرونی همانند سپر که مانند یک پوشش میکروسکوپی عمل می کند و بوسیله ی واکنش های شیمیایی، و یا در اثر اکسایش بوسیله ی هوا به وجود می آید و از خورده شدن بیشتر فلز توسط اسید یا هوا جلو گیری می کند.

ٰاپلیکیشن اکسایش کاهش




سرچشمه ها:

شیمی (معدنی آلی) حسام امینی – دکتر مسعود روحی لاریجانی

https://en.wikipedia.org/wiki/Nitric_acid

https://en.wikipedia.org/wiki/Passivation_(chemistry)

http://www.amazingrust.com/Experiments/background_knowledge/Nitric_Acid.html

6 نظر

  1. با سلام یه سوال در مورد ترکیب یک اسیدی که برای شستشوی ظروف مسی بشکلی که وقتی مس داخل اسید که میشه تمیز و براق بشه و رسوب نکنه

  2. سلام .
    میشه روش موازنه واکنش مس با نیتریک اسیدو بیشتر توضیح بدین مخصوصا اون قسمت اولش ک ضریب اکسنده و کاهنده بدست میاد

    • در این نوع واکنش اکسایش کاهش یک عنصر(در اینجا نیتروژن) یک جا تغییر درجه دارد و یک جا تغییر درجه ندارد در این نوع ابتدا تغییر درجه ها را طرف دوم جابه جا می کنیم و سپس همه ی نیتروژن های تغییر کرده و نکرده را طرف دوم می شماریم و در طرف اول اعمال می کنیم
      لطفآ اولیکیشن اکسایش کاهش را دانلود و نکات آن را بخوانید تا با انواع واکنش های اکسایش کاهش و موازنه ی آن ها آشنا شوید
      http://www.kiandroid.ir/pcollection/redox

  3. سلام. اسیدی هست که قرمزی فلز برنج رو از بین ببره و زردش کنه؟

  4. سلام، خسته نباشيد
    ميخواستم بدونم چه نوع اسيدى مس رو ميخوره اما با نقره واكنش نميده؟ همزمان صورت بگيره. يعنى جسمى كه هم فكز نقره داره و هم فلز مس رو داخل اسيد بذاريم. مس رو بخوره، اما نقره باقى بمونه

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*