اثر نیتریک اسید بر فلزات

اثر نیتریک اسید بر فلزات

اثر نیتریک اسید بر فلزات:

نیتریک اسید HNO3 یک اسید بسیار قوی و همچنین اکسید کننده قوی است.
اما چرا نیتریک اسید اکسید کننده ی قوی است؟
همان طور که در اپلیکیشن اکسایش کاهش توضیح داده شده اگر در ترکیبی یکی از عناصر موجود در ترکیب به بالاترین درجه ی اکسایش خود رسیده باشد این ترکیب اکسید کننده است. (بالاترین درجه ی اکسایش برای یک عنصر برابر شماره ی گروه آن می باشد)
همان طور که می دانیم درجه ی اکسایش نیتروژن در نیتریک اسید ۵+ است و به همین دلیل نیتریک اسید یک اکسید کننده قوی است.

نیتریک اسید بر همه ی فلزات به جز طلا و پلاتین اثر می کند (تیزآب* بر طلا و پلاتین هم اثر می کند) و بسته به غلظت اسید و طبیعت فلز( این که آن فلز در سری الکتروشیمیایی بالای هیدروژن باشد یا پایین آن) گاز های H2 (اگر فلز بالای هیدروژن باشد) و یا NO، NO2 و یا آمونیم نیترات NH4NO3 می دهد.

۱- اسید رقیق با فلزات بالای هیدروژن در سری الکتروشیمیایی، نمک و هیدروژن می دهد



Mg + 2HNO3 → Mg(NO3)2 + H2 (منیزیم نیترات)
Mn + 2HNO3 → Mn(NO3)2 + H2 (منگنز نیترات)
Zn + 2HNO3 → Zn(NO3)2 + H2 (روی نیترات)

دقت کنید در واکنش های بالا هیدروژن اکسید کننده است.

۲- اسید رقیق با فلزات پایین هیدروژن در سری الکتروشیمیایی گاز NO می دهد

۳Ag + 4HNO3 → ۳AgNO3 + NO + 2H2O (نقره نیترات)
۳Cu + 8HNO3 → ۳Cu(NO3)2 + 2NO + 4H2O (مس نیترات)
Fe + 4HNO3 → Fe(NO3)3 + NO + 2H2O (آهن نیترات)

۳- نیتریک اسید غلیظ با فلزات گاز NO2 می دهد.



Cu + 4HNO3 → Cu(NO3)2 + 2NO2 + 2H2O
اما برخی از فلزات مانند آهن، آلومینیم و کروم بی اثر است.( اثر رویینگی یا پاسیو شدن** )

۴- اسید بسیار رقیق بر فلزات زیر هیدروژن کم و بیش اثر کرده و نیترات آمونیم می دهد.



۴Sn + 10HNO3 → ۴Sn(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O
۴Fe + 10HNO3 → ۴Fe(NO3)2 + NH4NO3 + 3H2O
*تیزآب سلطانی
مخلوطی به نسبت سه مولکول HCl و یک مولکول HNO3 که به عالت ایجاد کلر نوزاد(اتمی) بر طلا و پلاتین اثر می کند.



۳HCl + HNO3 → ۲H2O + NO + 3Cl
۳Cl + Au → AuCl3
که با جمع دو واکنش بالا داریم
۳HCl + HNO3 + Au → AuCl3 + 2H2O + NO
**اثر رویینگی یا پاسیو شدن:
شامل ایجاد یک لایه ی بیرونی همانند سپر که مانند یک پوشش میکروسکوپی عمل می کند و بوسیله ی واکنش های شیمیایی، و یا در اثر اکسایش بوسیله ی هوا به وجود می آید و از خورده شدن بیشتر فلز توسط اسید یا هوا جلو گیری می کند.

ٰاپلیکیشن اکسایش کاهش



سرچشمه ها:

شیمی (معدنی آلی) حسام امینی – دکتر مسعود روحی لاریجانی

https://en.wikipedia.org/wiki/Nitric_acid

https://en.wikipedia.org/wiki/Passivation_(chemistry)

http://www.amazingrust.com/Experiments/background_knowledge/Nitric_Acid.html

7 نظر

  1. با سلام یه سوال در مورد ترکیب یک اسیدی که برای شستشوی ظروف مسی بشکلی که وقتی مس داخل اسید که میشه تمیز و براق بشه و رسوب نکنه

  2. سلام .
    میشه روش موازنه واکنش مس با نیتریک اسیدو بیشتر توضیح بدین مخصوصا اون قسمت اولش ک ضریب اکسنده و کاهنده بدست میاد

    • در این نوع واکنش اکسایش کاهش یک عنصر(در اینجا نیتروژن) یک جا تغییر درجه دارد و یک جا تغییر درجه ندارد در این نوع ابتدا تغییر درجه ها را طرف دوم جابه جا می کنیم و سپس همه ی نیتروژن های تغییر کرده و نکرده را طرف دوم می شماریم و در طرف اول اعمال می کنیم
      لطفآ اولیکیشن اکسایش کاهش را دانلود و نکات آن را بخوانید تا با انواع واکنش های اکسایش کاهش و موازنه ی آن ها آشنا شوید
      http://www.kiandroid.ir/pcollection/redox

  3. سلام. اسیدی هست که قرمزی فلز برنج رو از بین ببره و زردش کنه؟

  4. سلام، خسته نباشيد
    ميخواستم بدونم چه نوع اسيدى مس رو ميخوره اما با نقره واكنش نميده؟ همزمان صورت بگيره. يعنى جسمى كه هم فكز نقره داره و هم فلز مس رو داخل اسيد بذاريم. مس رو بخوره، اما نقره باقى بمونه

  5. سلام
    میخواستم بدونم چرا در واکنش منیزیم با اسیدنیتریک در کوزه نیکلی اسید با نیکل واکنش نمیده؟ دوم اینکه چرا در واکنش منیزیم با اسید از اسید نیتریک غلیظ استفاده میشه چرا از اسید رقیق استفاده نمیشه؟

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*