تهیه صابون در خانه

مزایای تهیه صابون در خانه:

۱- یک تجربه جدید

هر تجربه جدیدی مفرح است و باعث می شوذ چیزهای تازه ای یاد بگیریم.

۲-کاهش هزینه ها

هزینه ساخت صابون از روشی که در زیر شرح داده شده کمتر از نصف قیمت صابون در بازار تمام می شود.

۳- سفارشی سازی

با چند بار ساخت صابون و تغییرات اندک بر روی نسبت مواد و آزمایش آن بر روی پوست افراد خانواده می توانیم صابونی بسازیم که با پوست ما سازگارتر باشد.

۴- دوام صابون

صابونی که در زیر شرح داده شده با دوام تر از صابون های موجود در بازار است که این هم شامل کاهش هزینه می شود.

۵- انجام کارهای ذوقی و هنری

در ساخت این صابون می توانید به سلیقه خود هم در ظاهر صابون از نظر استفاده از قالب و هم در مواد اضافی که می توانید در صابون استفاده کنید و ابتکار عمل داشته باشید. مثلآ می توانید از پودر گلبرگ های معطر استفاده کنید یا صابون را در قالب عروسکی بریزید و غیره..

تهیه صابون در خانه با چربی حیوانی(پیه)

صابون از واکنش چربی با قلیا تهیه می شود که در اثر آن علاوه بر صابون، گلسیرین هم تولید می شود. واکنش زیر صابون حاصل از چربی حیوانی(پیه) و سود سوز آور(سدیم هیدرواکسید) را نشان می دهد.

همان طور که ملاحظه می شود یک مول چربی(۸۹۰ گرم) با سه مول سود سوز آور(۱۲۰ گرم) واکنش داده، سه مول صابون ( ۹۱۸ گرم) و یک مول گلسیرین ( ۹۲ گرم) می دهد. نسبت چربی و سود اگر غیر از این باشد یا صابون چرب می شود و یا پوست را می سوزاند. از آنجایی که راندمان هیچ گاه ۱۰۰٪ نیست ممکن است لازم باشد مقدار سود سوز آور به میزان ۵٪ یا ۱۰٪ بیشتر برداشته شود که این به تجربه حاصل می شود.

مراحل ساخت صابون

۱- ابتدا پیه را درون یک ظرف به ملایمت حرارت دهید تا چربی آن ذوب شده و جدا شود.

۲- پس از ذوب شدن چربی آن در یک ظرف که قبلآ آن را وزن کرده اید را صاف کنید و سپس وزن کنید و از کم کردن وزن ظرف وزن چربی به دست آمده را پیدا کنید.

۳- اکنون با توجه به وزن چربی مقدار مورد نیاز سود سوز آور (سدیم هیدرواکسید) را حساب کنید.

سود سوز آور را می توانید از فروشگاه های مواد شیمیایی بخرید و یا حتی از نزدیک ترین سوپر مارکت مواد لوله باز کن یا راه گشا بخرید،

اما هنگام خرید راهگشا دقت کنید در بخش ترکیبات ماده سود سوز آور یا سدیم هیدرواکسید را نوشته باشد.

در صورتی که محلول سود سوز آور را تهیه کردید لازم است پیش از استفاده ابتدا غلظت آن را پیدا کنید تا بتوانید به مقدار مورد نیاز بر دارید در غیر این صورت یا صابون چرب می شود و یا پوست را می سوزاند

*برای به دست آوردن چگالی در خانه با استفاده از یک شیشه کوچک و ترازو (و در صورت در دسترس بودن یک پیپت) مراحل زیر را انجام دهید.

+ در صورتی که پیپت و ترازوی حساس دارید مراحل زیر را دنبال کنید.
۱- یک شیشه ساعت یا در شیشه مربا یا عسل را در کف ترازو قرار دهید و ترازو را صفر کنید.
۲- با پیپت ده سی سی تا خط نشانه محلول مورد نظر را بکشید و در شیشه ساعت یا درب عسل بریزید و وزن آن را بخوانید و عدد خوانده شده را تقسیم بر ده کنید تا چگالی محلول بر حسب گرم بر سانتی متر مکعب به دست آید.

++ در صورتی که پیپت ندارید مراحل زیر را دنبال کنید.
۱- یک شیشه شربت یا چیزی شبیه آن را خوب بشویید سپس بگذارید خشک شود و وزن آن را یاد داشت کنید.(a)
۲- سپس آن را تا لبه پر از آب کنید (یا تا یک خط نشانه) سپس دوباره وزن کنید(b) و وزن شیشه خالی را از آن کم کنید. عدد به دست آمده حجم شیشه را نشان می دهد. (c)
b-a=c
۳- محلول مورد نظر(اینجا الکلی که ساخته ایم) را در شیشه بریزید و آن را وزن کنید(d)
۴- وزن شیشه(a) را از آن کم کنید تا وزن محلول به دست آید. (e)
۵- وزن محلول(e) را تقسیم بر حجم(c) تا چگالی محلول(ρ) به دست آید.

پس از به دست آوردن چگالی با استفاده از جدول زیر درصد سود سوز آور را پیدا کنید.

مثلآ اگر چگالی را از روش بالا ۱/۲۷ گرم بر سانتی متر مکعب به دست آمده باشد در دمای ۲۰ درجه سانتی گراد غلظت محلول سود سوز آور ۲۵٪ می باشد. یعنی هر ۱۰۰ گرم محلول سود سوز آور ۲۵ گرم سود خالص دارد.

بنابراین برای برداشتن مقدار سود سوز آور با استفاده از یک تناسب ساده مقدار مورد نیاز را محاسبه می کنیم. درصورتی که از سود سوز آور جامد استفاده می کنید با استفاده از آب مقطر محلول ۳۰٪ بسازید یعنی ۳۰ گرم سود سوز آور خالص را در ۷۰ گرم آب حل کنید.

توجه داشته باشید سود سوز آور خورنده است و هنگام کار از دستکش استفاده کنید و احتیاط کنید.

۴- محلول سود سوز آور و چربی را در دمای ۵۰ درجه سانتی گراد به هم اضافه کنید و خوب به هم بزنید می توانید برای اثر نرم کنندگی صابون یک شیشه کوچک گلسیرین (حدود ۵۰ سی سی) به هر کیلوگرم صابون اضافه کنید.

۵- پس از این که مخلوط کاملآ یکدست و یکنواخت شد آن را در قالب بریزید و ۲۴ ساعت رها کنید تا سفت شود.

۶- در پایان صابون را در قطعات دلخواه ببرید.

در گذشته در کارگاه های سنتی ساخت صابون از همین روش بالا استفاده می شد با این تفاوت که به جای سدیم هیدرواکسید(سود سوز آور)، خاکستر گیاه اوشنان استفاده می شده است.

با سپاس از آقای غلام حسین همایونی و خانم ملوک نیک نشان

سرچشمه ها:

https://www.handymath.com/cgi-bin/naohtble3.cgi?submit=Entry

گیاه اُشنان و کاربرد های گیاه اُشنان