تفاوت بین پیوند الکترووالانسی( یونی) و کووالانسی

بر اساس شیمی دهم

پیوندهای شیمیایی کلید تشکیل انواع مختلف ترکیبات شیمیایی است. این پیوند ها همانند چسبی اتم ها یا ملوکول ها را به هم نگه می دارند. هدف اصلی پیوندهای شیمیایی این است که ترکیبات پایداری تشکیل دهند. وقتی پیوندهای شیمیایی تشکیل می شوند انرژی آزاد می شود، تا یک ترکیب پایدار ایجاد شود. سه نوع عمده پیوند های شیمیایی وجود دارند؛ پیوند یونی، پیوند کووالانسی و پیوند فلزی یا پیوند نا کووالانسی. پیوند یونی، پیوند الکترووالانس هم نامیده می شود. کلید تفاوت بین پیوند الکترووالانسی و کووالانسی این است که پیوند الکترووالانسی زمانی ایجاد می شود که الکترون ها از یک اتم به اتم دیگر منتقل می شوند در حالیکه پیوند کووالانسی نتیجه ی به اشتراک گذاشتن الکترون های لایه ی ظرفیت می باشد. الکترون های لایه ظرفیت در بیرونی ترین لایه ی الکترونی در هر اتم قرار دارند.

پیوند الکترووالانس چیست؟
پیوند الکترووالانس یا یونی نوعی پیوند شیمیایی است که نتیجه ی انتقال الکترون از یک اتم به اتم دیگر می باشد. در نتیجه ی این انتقال یک اتم بار مثبت و اتم دیگر بار منفی پیدا می کند. اتم الکترون دهنده بار مثبت می یابد و کاتیون نامیده می شود و اتم الکترون گیرنده بار منفی پیدا می کنند و آنیون نامیده می شود و یک جاذبه ی الکترواستاتیک بین کاتیون و آنیون در نتیجه ی بارهای مخالف برقرار می شود. تفاوت زیاد الکترونگاتیوی بین دو اتم باعث می شود این نوع پیوند ایجاد شود. و همچنین این نوع پیوند بین فلزات و نافلزات برقرار می شود.

به هر حال هیچ پیوند الکترووالانسی پیوند یونی خالص نیست. هر پیوند یونی ممکن است درصدی ویژگی کووالانسی داشته باشد. بنا بر این وقتی می گوییم این پیوند یونی است یعنی ویژگی های الکترووالانسی آن بیشتر و ویژگی های کووالانسی آن کمتر است. اما ترکیباتی هستند که به طور قابل ملاحضه ای دارای ویژگی های کووالانسی که این نوع پیوند پیوند کووالانسی قطبی نامیده می شود.

ویژگی های ترکیباتی که پیوند الکترووالانسی دارند با ترکیباتی که پیوند کووالانسی دارند متفاوت است. از دید ویژگی های فیزیکی، به طور معمول ترکیبات الکترووالانسی(یونی) نقطه جوش و ذوب بالاتر دارند. و حلالیت آن ها در آب و قابلیت هدایت الکتریکی آن ها بالاتر است. هالیدهای فلزی ، اکسیدهای فلزی، سولفیدهای فلزی … نمونه هایی از ترکیبات با پیوند یونی می باشند.

پیوند کووالانسی چیست؟
یک پیوند کووالانسی پیوندی است که بین دو نافلز با به اشتراک گذاشتن جفت الکترون برقرار می شود. اشتراک گذاشتن الکترون بین اتم ها به خاطر اختلاف الکترونگاتیوی پایین دو اتمی است که با هم پیوند برقرار کرده اند می باشد. نافلزاتی که در پیوند کووالانسی شرکت می کنند الکترون های لایه ی آخرشان کامل نشده است. به همین دلیل با به اشتراک گذاشتن الکترون به آرایش گاز نجیب می رسند. زیرا آرایش الکترونی غیر کامل آن ها اتم را ناپایدار می کند. بر خلاف پیوند یونی، پیوند کووالانسی بین دو اتم ممکن است یگانه، دوگانه و یا سه گانه باشد. این پیوند ها به گونه ای برقرار می شوند تا دو اتم از قاعده ی هشت تایی پیروی کنند. با برقرار شدن پیوند کووالانسی اوربیتال های اتمی با هم همپوشانی می کنند. هر پیوند یه گانه از به اشتراک گذاشتن دو الکترون تشکیل می شود. یک پیوند دو گانه از به اشتراک گذاشتن چهار الکترون و پیوند سه گانه از به اشتراک گذاشتن شش الکترون به وجود می آید.

یکی از ویژگی های ترکیبات کووالانسی پیوند قوی بین دو اتمی است که اختلاف الکترونگاتیوی ناچیزی دارند. بنابراین حلالیت و هدایت الکتریکی (در حالت محلول) یا ضعیف است و یا اصلآ وجود ندارد. همچنین این ترکیبات نقطه ذوب و جوش پایین تری در مقایسه با ترکیبات یونی دارند. ترکیبات زیادی از معدنی گرفته تا آلی دارای پیوند کووالانسی هستند.

تفاوت بین ترکیبات الکترووالانسی و کووالانسی:
از نظر پیوند:
پیوند الکترووالانسی یک پیوند شیمیایی بین دو اتمی است که یکی الکترون از دست می دهد و دیگری الکترون می گیرند.
پیوند کووالانسی نوعی پیوند شیمیایی است که در اثر به اشتراک گذاشتن الکترون ایجاد می شود.

از نظر فلز، نا فلز:
پیوند الکترووالانسی بین فلزات و نافلزات است.
پیوند کووالانسی بین نا فلزات است.

از نظر اختلاف الکترونگاتیوی:
در پیوند الکترووالانسی اختلاف الکترونگاتیوی بین دو اتم زیاد است.
در پیوند کووالانسی اختلاف الکترونگاتیوی بین دو اتم کم است.

از نظر حلالیت در آب و هدایت الکتریکی:
حلالیت و هدایت الکتریکی ترکیبات یونی بالاتر است.
حلالیت و هدایت الکتریکی ترکیبات کووالانسی پایین تر است.

نقطه ی ذوب و جوش:
نقطه ی ذوب و جوش ترکیبات یونی بالاتر است.
نقطه ی ذوب و جوش ترکیبات کووالانسی پایین تر است.

خلاصه:
پیوندهای الکترووالانسی و کووالانسی دو نوع پیوند شیمیایی هستند که با هم تفاوت دارند. مهم ترین تفاوت آن ها در طبیعت این دو نوع پیوند است؛ پیوند الکترووالانسی نوعی جاذبه ی الکترواستاتیک بین دو اتم است در حالی که پیوند کووالانسی از به اشتراک گذاشتن جفت الکترون بین دو اتم ایجاد می شود.

سرچشمه:

Difference Between Electrovalent and Covalent Bond