خطرات اسید سیا نیدریک و ترکیبات آن

در میان سموم می توان اسید سیانیدریک و املاح آن را (مانند سیانورپتاسیم KCN سیانور مر کوریکHg(CN)2 یکی از کشنده ترین سموم دانست.
اسید سیانیدریک به شدت تبخیر شده و بوی بادام تلخ می دهدو مصرف بخارات آن (یعنی به کار بردن بخارات آن در آزمایشات یا کار های دیگر )خیلی خطرناک می باشد و بایداحتیاط فوق العاده ای به خرج داد.اسید سیانیدریک مایعی است بیرنگ که نقطه ی انجماد و جوش آن پایین است و چون نقطه ی ذوب آن پایین است در نتیجه فشار بخارش در حرارت اطاق (آزمایشگاه)زیاد می باشد، در آب به خوبی حل می شود درجه ی تفکیک آن خیلی کم بوده و در نتیجه یک اسید ضعیف می باشد.
حتی از اسید کربنیک هم ضعیف تر است از بخارات آن برای ضد عفونی کردن مثلا برای ضد عفونی کردن اتاق ها و یا برای کشتن موش هایی که در کشتی ها پیدا می شود یا برای از بین بردن انگل ها ی درختان میوه استفاده می کنند البته بایددر موقع مصرف از ماسک های مخصوصی که از سالم بودن آن ها اطمینآن کامل داشته باشند استفاده نمایند. سرعت مرگ در موقع مسمومیت با سیانور ها یا اسید سیانیدریک خیلی زیاد است به طوری که ممکن است در ۴ یا ۵ دقیقه شخص مسموم از بین برودکاشف اسید سیانیدریک یعنی شخصی به نام شیلsheel در حین کشف این اسید مسموم شد و چشم از این جهان فرو بست، اسید سیانیدریک و سیانور ها سم بافت های بدن هستند.
وقتی که خورده یا تنفس می شوند باعث متوقف شدن اکسیداسیون در نسوج گشته ودر اثر احتیاج به اکسیژن نسجی خفگی ایجاد می شود.
بایددانست که بسیاری از مواد از قبیل بادام تلخ – لوبیا جاوه –مغز هسته ی زردالو -گیلاس وهلو دارای گلو کزیدی هستند که می توانند در اثر تبدیلاتی تولید اسید سیانیدریک نمایند.
به طوری که از یک بادام تلخ تقریبا ۰/۰۰۱ گرم از یک کیلو گرم لوبیای جاوه ۳ گرم اسید سیانیدریک می تواند تولید شود.
مسمومیت هایی که با اسید سیا نید ریک یا مشتقات آن دیده شده است به قرار زیر است :
الف – مسمومیت شغلی :مثلا در کار خانجاتی که اسید سیانیدریک و یا سیانور برای تهیه ی مواد ضد عفونی وضد حشرات وموش ها بکار می برند گاهی اوقات دراثر غفلت مسمومیت دیده می شود.
یا اینکه در آزمایش ها مسموم میشوند. هر گاه بخواهند اسید سیانیدریک و واکنش های مربوط به آن را مطالعه کنند حتما اسید سیانیدریک هارا تقطیر نموده ودر آب وارد نمایند وسپس از محلول آن با احتیاط استفاده نمایند.
به طوری که قبلا نیز گفته شد اثر کشندگی اسید سیانیدریک و مشتقات آن در اثر جلو گیری از تثبیت اکسیژن و جذب آن (یعنی جذب اسید سیانیدریک یا ترکیبات آن ) توسط سلول ها می باشد که در نتیجه ی آن خفگی عارض می شود از طرف دیگر اسید اسید سیانیدریک و مشتقات آن مراکز عصبی را تحریک کرده و فلج می کنند یعنی سم مراکز عصبی هم می باشند که باعث ایستادن تنفس و توقف دائمی حرکات قلب میشوند.
در شخص مسموم با اسید سیانیدریک یا مشتقات آن ممکن است حالات زیر به وجود آید:
الف-شخص خیلی سریع به زمین می خورد و حس شناسایی را از دست می دهد و تنفس آن قطع شده و از دهان آن خون کف آلودی خارج و مردمک چشم گشاد گشده و در چند دقیقه میمیرد.
ب-ممکن است مسمومیت شخص طوری باشد که با درد در نقاط مختلف بدن و سر گیجه و فشردگی حلق و سینه شروع شود.مسموم در این حالت فریادی کشیده و به زمین می افتد و حس شناسایی را از دست می دهد پس از شروع تنگی نفس مرحله ی تشنجی پیش می آیدکه در پی آن کندی نفس و بالاخره مرگ در اثر خفگی خواهد رسید اگر دوره ی احتضار یک ساعت طول بکشدممکن است مسموم نجات یآبد.
ج- در این شکل مسمومیت به شخص مسموم در هر دو یاهر سه ساعت یکبار تشنج هایی دست می دهد یعنی این نوع مسمومیت با تشنج شروع می شود.هر چه حال مسموم بهتر می شود (یعنی رو به بهبودی می رود)فاصله ی تشنج ها زیاد تر میگردد و پس از چند روز مسموم بهبودی پیدا می کند.
د-نوعی دیگر مسمومیت مربوط به کسانی است که با اسید سیانیدریک و مشتقات آن سر و کار داشته اند و در نتیجه نسبط به این مواد حساسیت فوق العاده پیدا کرداند. از علایم این نوع مسمومیت عبارت است از پایین بودن فشار خون زیاد شدن ضرفیت تنفسی کم خونی و از مواقع داشتن ضایعات جلدی از قبیل اگزما و غیره.
مقادیری از اسید سیا نیدر یک که باعثمسمومیت می شود
۱-مقدار ۰/۰۰۱ گرم از اسید سیانیدریک عبارت از مقداری است که تقریبا می توان برای معالجه بکاربرد.
۲-مقدار ۰/۰۰۵ گرم اسید سیانیدریک ایجاد ناراحتی سبک می کند.
۳-مقدار ۰/۰۱ گرم اسید سیانیدریک سمی هست ولی کشنده نیست.
۴-مقدار ۰/۰۵ گرم سیانیدریک کشنده می باشد.
اگر اسید سیانیدریک تنفس شود خطر ناک تر از خوردن آن می باشد به طوری که اگر ۰/۰۰۰۳ گرم در ۱ لیتر هوا تنفسی باشد خطر ناک وکوشنده خواهد بود و هر وقت به خواهند حیوانات موذی از قبیل موش و………. بکشند یا اتاق ایجاد کند وبرای این کار اسید سو لفوریک بر سیانور سدیم اثر میدهند ودر نتیجه بخارات اسید سیانیتریک متصاعد می شود.
مقادیر از مشتقات اسید سیانیدریک که کشنده می باشد
۱-از سیانور سدیم مقدار ۰/۱۱ گرم تا ۰/۱۲ گرم کشنده می باشد.
۲-از سیانور پتاسیم مقدار ۰/۱۵ گرم تا ۰/۲ گرم کشنده می باشد.
درمان عمومی مسمومیت حاصل از اسید سیانیدریک یا مشتقات آن (با تجویز پزشک)
۱-در موقع مسمومیت تا بخارات سمی (مانند بخارات سمی اسید سیانیدریک)بایدمسموم را از محیط آلوده خارج ساخته ودر هوای ازاد تنفس مصنوعی دارد ودر همآن موقع بایدیک آمپول نیتریت دامیل(1چهارم سانتی متر مکعب)داده شود تا استنشاق نمایدومقدار ۳۳ میلی گرم کلر ئیدرات لوبلین در ورید و10میلی گرم از آن در داخل عضله مسموم تزریق نمایند *
۲-گرم کردن بدن مسموم و تزریق نمودن کامفر و کافئین*
۳- اگر مسموم سیانور خورده باشد آبتدآبایدمعده آن بکمک استفراغ ( با تزریق امو مرفین) یا شستشوی با محمول هیدرو کسید فرو (هیدرو و کسید اهن (||)یا با محلول سه در هزار پرمنگنات پتاسیم تخلیه شود.
درمان اختصاصی مسمومیت حاصل از اسید سیانیدریک ومشتقات آن (با تجویز پزشک)
۱- برای درمان اختصاصی فوق الذکر می توان از آتش سیانور استفاده کرد وانتی سیلنور ها موادی هستند که مواد فوق را یا خنثی می کنند یااینکه به تر کیبات کم ضرری تبدیل می کنند بقرار زیر:
الف-محلول یک درصد بلودو متیلن که در داخل ورید تزریق می شود.
ب-محلول ۱ یا ۲ درصد نیتر یت سدیم که مقدار ۵ تا ۱۰ سانتی متر مکعب از آن در داخل ورید تزریق می شود(که محلول بلو دومتیلن موثر تر می باشد)اگر تنفس مسموم قطع نشد باشد به جای تریق محلول نیتریت سدیم می توان استنشاق ۱ تا ۲ آمپول نیتریت دامیل تجویز نمود یا می توان آبتدا استشاق ۱ تا ۲ آمپول نیتریت دامیل و بلا فاصله تزریق و ریدی ۵ تا ۱۰ سانتی متر مکعبمحلول دو درصد نیتریت سدیم و ترزیق وریدی ۲۰ سانتی متر مکعب از محلول هیپوسولفیدسدیم ۳۰% لازم خواهد بود.
البته یادآوری می شود که این تزریقات ممکن است به حسب وضع مسموم
چندین بار پی در پی با تجویز پزشک انجام گیرد و از طرف دیگر لازم است گفته شود که محلول هیپوسولفید سدیم باید ۱۵ تا ۲۰ ثانیه بعد از محلول نیدریت سدیم تزریق شود و برای اینکه به مسموم شوک هیپوسولفیت وارد نگرددلازم است تزریق آن ارام و مقدارش به حسب مقدار وزن شخص مسموم (با تجویز پزشک)انتخاب شود.
۲-داروهایی که می توانند سیانور ها را به ترکیبات کم ضررتبدیل نمایند به قرار زیرند :
الف-تزریق وریدی ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر مکعب از محلول ۱۰%محلول هیپوسولفیت (سیانورهارآبه ترکیبات کم ضررسولفوسیانات تبدیل می کنند ).
ب-استفاده از ترکیبات آلدهیدی و ستونی :مثلا می توان از محلول ۲۵%دی اکساستون یا از محلول ۱۰%گلوکز استفاده کرد.
با در نظر گرفتن مطالب بالا و پی بردن به خطرناکتر بودن سیانور ها باید از دست زدن یا بو کردن آن ها و عدم مراعات دستورات مربی آزمایشگاه کاملا خودداری شود و از طرف دیگر در موقع مصرف سیانور ها به هیچ وجه از مقداری که از دستور کار نوشته شده است زیاد تر انتخاب نشود و دیگر این که در موقع کار کردن با سیانور ها با احساس کوچک ترین سر گیجه وناراحتی خیلی سریع سرپرست (مربی) آزمایشگاه را خبر کنید و به ایشان وضیعت خودتان را اطلاع دهیدو هیچ آزمایشی را با ترکیبات سیانور بدون دستور کار مربی آزمایشگاه انجام ندهید د دستورات مربی آزمایشگاه را مو به مو اجرا کنید.

نویسنده: علی نیکخو
تایپ: سجاد سوبرانی